De cabine van een commercieel vliegtuig is geen gewone ruimte. Op kruishoogte van 10.000 tot 12.000 meter vliegt het toestel in lucht die te dun is voor mensen, dus de romp wordt onder druk gehouden. Die druk, de samenstelling van de lucht en de lage vochtigheid hebben concrete effecten op je lichaam die passagiers vaak niet aan het vliegen koppelen.
Cabinedruk: waarom je oren knappen en hoe het systeem werkt
De cabinedruk wordt bijgehouden op het equivalent van 1.800 tot 2.400 meter hoogte: niet op zeeniveau. Dit is een afweging: hogere druk (dichter bij zeeniveau) vereist een zwaardere romp die meer kerosine verbruikt; lagere druk is oncomfortabel voor passagiers. De meeste vliegtuigen handhaven een cabinedruk van 0,74 tot 0,82 bar (750 tot 830 hPa).
De Boeing 787 Dreamliner is hierop een uitzondering: hij gebruikt composietmaterialen die een hogere druk toelaten en handhaaft een equivalent van 1.800 meter: lager dan de meeste aluminium vliegtuigen. Passagiers rapporteren minder last van hoofdpijn en vermoeidheid op 787-vluchten.
Je oren knappen bij stijgen en dalen omdat de druk in je middenoor zich aanpast aan de cabinedruk. Gapen, slikken of de Valsalva-manoeuvre (neus dichtknijpen en zacht blazen) helpen. Bij een verkoudheid of middenoorontsteking kan dit pijnlijk zijn; overleg met een arts over het gebruik van neusdruppels of pseudoefedrine voor de vlucht.
Luchtkwaliteit, vochtigheid en temperatuurverdeling
Vochtigheid: de relative luchtvochtigheid in de cabine bedraagt 10 tot 15%. Ter vergelijking: een droge woestijn heeft 20 tot 25%; een gemiddeld kantoor 40 tot 60%. Dit droge klimaat veroorzaakt uitdroging van slijmvliezen, droge ogen en huid, en dorst. Drink minimaal 250 ml water per uur vliegen; vermijd alcohol en koffie die dehydratie versterken.
Cabinelucht: bestaatr uit 50% verse buitenlucht (ingenomen via de motoren, gefilterd en gekoeld) en 50% gerecirculeerde cabinelucht die door HEPA-filters gaat. HEPA-filters vangen 99,97% van deeltjes groter dan 0,3 micrometer: inclusief de meeste bacterien en virussen. De lucht wordt elke 2 tot 3 minuten volledig ververst, sneller dan in de meeste gebouwen.
Temperatuur: de instelling varieert per cabinesectie. Business class is doorgaans iets warmer (22 tot 24 graden) dan economy (20 tot 22 graden). De vloer en de ramen zijn koeler; de gangpaden zijn warmer. Heb je het structureel koud? Vraag een deken: maar bedenk dat een trui inpakken altijd betrouwbaarder is.
Draag bij lange vluchten losse kleding en compressiekousen. Door de lage cabinedruk en langdurig zitten zwellen de benen op. Compressiekousen (20 tot 30 mmHg) verminderen het risico op trombose significant bij vluchten langer dan 4 uur. Loop elke 1,5 tot 2 uur even door de gang.
Veelgestelde vervolgvragen
Waarom smaken eten en drinken anders in het vliegtuig?
De lage vochtigheid en de lagere cabinedruk verminderen je reukvermogen met 20-30%. Zoet en zout smaken minder intens; umami (hartig) blijft beter overeind. Airlines zoals Lufthansa en Singapore Airlines passen hun recepten aan voor de cabine-omgeving. Tomatensoep en Bloody Mary smaken bij veel mensen beter aan boord dan op de grond, juist vanwege deze perceptieverschuiving.
Is de lucht in het vliegtuig ongezond?
Over het algemeen niet meer dan in andere gesloten ruimtes. De HEPA-filtratie is effectiever dan in de meeste kantoorgebouwen. Het droge klimaat is oncomfortabel maar niet schadelijk voor korte vluchten. Bij langdurig vliegen (10+ uur) kunnen uitdroging en zithouding meer effect hebben op welbevinden dan de luchtkwaliteit zelf.
Wat is het verschil tussen forward cabin en aft cabin?
Forward cabin is het voorste deel van het vliegtuig (richting cockpit), aft cabin het achterste deel. Bij tweeklassige vliegtuigen zit business class in de forward cabin en economy in de aft cabin. Cabinepersoneel is per sectie ingedeeld: de crew in de forward cabin bedient doorgaans de hogere klassen; de aft cabin crew bedient de economy-sectie.